کلينيک يکتا کاملترین و مجهزترین مرکز درمان اختلالات جسمی حرکتی
صفحه اصلی سیستم پذیرش کلينيک توانبخشی يکتا کاملترین و مجهزترین مرکز درمان اختلالات جسمی حرکتی 

اسکولیوز چیست؟

اصطلاح اسکولیوز به معنای انحنای جانبی ستون فقرات است . این بیماری اغلب ساختاری است و به علت تغییرات دائمی در استخوان ها یا بافت نرم ایجاد می شود .

اگر چه اسکولیوز به علت فعالیت های رفلکسی یا حتی فشار آمدن به سیاتیک نیز ممکن است ایجاد شود اما در کل نوع اسکولیوز ساختاری یا ایدیوپاتیک ، شایع ترین و مهم ترین نوع اسکولیوز می باشد .
 

این ناهنجاری در کودکی یا سنین بلوغ آغاز شده ، تا زمان توقف رشد استخوانی به تدریج تشدید می یابد و به ویژه در مواردی که قسمت سینه ای درگیر باشد ، بد شکلی شدید و زشتی ایجاد می کند . علت دقیق ناهنجاری مشخص نمی باشد و کودکان مبتلا به اسکولیوز از سایر جهات سالم هستند . این ناهنجاری در دختران نسبت به پسران شایع تر است . سه نوع از این اختلال وجود دارد :

1. نوع شیرخواران که در سنین 1 تا 3 سال دیده می شود

که در اکثر موارد اگر اختلالات عصبی و درگیری عصب وجود نداشته باشد این نوع اسکولیوز خود به خود روند بهبودی پیدا می کند . در این نوع خواباندن کودک به شکم می تواند بسیار مفید باشد اما برای اطمینان از عدم وجود درگیری عصب ( مواردی چون اسپانیابیفیدا ، تترد کرد و … ) حتما باید کودک توسط متخصص ستون فقرات معاینه شود .

2. در کودکان 3 تا 10 سال دیده می شود متاسفانه این نوع به دلیل اینکه در سنین پایین به وجود آمده و چون تا زمان بلوغ زمان زیادی وجود دارد به همین دلیل انحنا های جانبی در نوع اسکولیوز کودکان ( Juvenile ) شدیدتر از سایر انواع می باشد .

3. اسکولیوز نوجوانان می باشد که از سن 10 تا بلوغ شیوع دارد و شایع تر از سایر انواع است به غیر از نوع شیرخواران که انحراف در سمت چپ قسمت سینه ای ستون فقرات شایع تر است درد و نوع دیگر انحراف به وجود آمده معمولا در سمت راست قسمت سینه ای ستون فقرات می باشد .

اما در کل هر قسمتی از ستون فقرات ممکن است گرفتار شود در این ناهنجاری ، یک انحنای ساختاری اولیه و چند انحنای جبرانی ثانویه در بالا و پایین آن دیده می شوند . الگوی انحنا و سیر طبیعی ایجاد آن برای هر نوع و هر محل در ستون فقرات ثابت می باشد و براساس آن روش درمانی اتخاذ شده نیز تعیین می شود . انحنای جانبی ستون فقرات همیشه با چرخش مهره بر محور عمودی همراه است . به طوری که جسم مهره سمت تحدب انحنا و زائده خاری به سمت دوراز تحدب می چرخد . با رانده شدن دنده ها توسط مهره ها به سمت تحدب به شکل و ظاهر بد این بیماری افزوده می شود . در این بیماری انحراف به وجود آمده به مرور زمان افزایش می یابد و به طبع با افزایش زاویه انحراف هم درمان سخت تر می شود و هم مشکلات ثانویه نظیر کاهش طرفیت تنفسی ، مشکلات قلبی عروقی و آرتروز و عدم تعادل و … که در اثر اسکولیوز به وجود می آید شدیدتر خواهند بود . پس هر چه زودتر این ناهنجاری تشخیص داده و در جهت درمان آن اقدام شود نتیجه درمانی مطلوب تری خواهیم داشت . اما متاسفانه در بسیاری از موارد والدین ناهنجاری کودک را تشخیص نمی دهند و قوس آنچنان پیشرفت می کند که دیگر نمی توان به سادگی توسط بریس و درمان های موجود این ناهنجاری را کنترل کرد و اگر خانواده هزینه های سنگین جراحی را نیز قبول نکند انحراف ستون فقرات به حدی می رسد که فرد نه تنها در تنفس عادی و آهسته با مشکل مواجه می شود بلکه دیگر توان ایستادن و راه رفتن را نیز از دست می دهد .

توجه به این نکته نیز حائز اهمیت است که تشخیص اسکولیوز در مراحل ابتدایی برای والدین تقریبا غیر ممکن است و نیز هر کس امکان دارد در معرض این بیماری قرار گیرد ( به دلیل اینگه هیچ علت مشخص و رابطه خانوادگی برای این بیماری شناخته نشده است ) پس ضروری است که از نظر اسکولیوز حتما حداقل یکبار کودکان قبل از آغاز سن بلوغ چک شوند . اگر انحراف ستون فقرات زاویه ای کم تر از 25 درجه داشت ، فرد هر 4 تا 6 ماه یکبار مورد ارزیابی قرار می گیرد تا سیر پیشرفت اندازه قوس تعیین شود . این کار تا سن بلوغ که احتمال افزایش اندازه قوس وجود دارد ادامه پیدا می کند در این دوره برای جلوگیری از پیشرفت قوس ورزشهای اصلاحی خاص برای فرد تعیین می شود . اما اگر در طی یکسال قوس بیش از 5 درجه رشد کرد یا اندازه قوس از 25 درجه فراتر رفت آنگاه درمان غیر جراحی یعنی استفاده از بریس آغاز می شود .


( بریس وسیله ای است به صورت کمربند ، ستون فقرات را در بر می گیرد و با اعمال نیروهای اصلاحی انحراف ستون فقرات را اصلاح می کند ) انواع مختلفی بریس وجود دارد که استفاده از هر نوع طبق نظر ارتوزیست مشخص می شود . ارتوزیست بر اساس محل و نوع و اندازه قوس بریس مناسب را انتخاب می کند و آن را برای فرد اسکولیوزی طراحی می کند . اگر فرد بریس طراحی شده را به نحو احسن استفاده کند و به توصیه های تیم درمانی توجه کند و همکاری لازم را با ارتوزیست داشته باشد ، آنگاه می توان این انتظار را داشت که قوس فرد از اندازه موجود فراتر نرود و رفته رفته سیر نزولی و روند بهبودی پیدا کند . در غیر این صورت انحراف به مرور بزرگتر می شود و هر چه اندازه قوس بیشتر شود سرعت افزایش میزان انحراف نیز بیشتر می شود و در سنین بلوغ زاویه انحراف به 45 درجه می رسد . زاویه 45 درجه در اسکولیوز زاویه ای است که بریس هیچ گونه اصلاحی برای فرد نمی تواند به ارمغان بیاورد و تنها روش درمان ، جراحی خواهد بود . این نکته را نیز خاطر نشان می شویم که در جراحی تنها نیمی از انحنا اصلاح می شود و بقیه آن تا آخر عمر برای فرد باقی می ماند .