کلينيک يکتا کاملترین و مجهزترین مرکز درمان اختلالات جسمی حرکتی
صفحه اصلی سیستم پذیرش کلينيک توانبخشی يکتا کاملترین و مجهزترین مرکز درمان اختلالات جسمی حرکتی 

بیماریهای پا

در این بخش انواع بیماریهای پا را مورد بررسی قرار می دهیم :

1 : هالوکس والگوس(انحراف شست پا) :

در این بیماری انگشت شست پا به سمت خارج منحرف شده.در برخی مواردبه ویژه در کودکان و سنین بلوغ عوامل وراثتی در ایجاد این عارضه نقش دارند. این انحراف یکی از عوارض شایع صافی کف پا نیز میباشد.
اما در اکثر موارد این بدشکلی به علت وارد آمدن فشار مداوم بر سطح خارجی انگشت شست پا بعلت پوشیدن کفش های با پنجه باریک ایجاد میشود.پوشیدن کفش های پاشنه بلند نیز به ایجاد این عارضه کمک میکند زیرا قسمت جلوی پا را به سمت پنجه باریک کفش می راند.
ناحیه مفصل متاتارس فالانژال بصورت یک برجستگی ظاهر میشود که بر اثر سایش به کفش روی آن پینه می بندد.

2 : بونیون :

ضخیم شدن اولین مفصل متاتارسال انگشت بزرگ پا را بونیون می گویند. معمولا با بزرگ شدن و جابجایی انگشت شست به سمت خارج همراه است. این عارضه میتواند ارثی باشد یا در اثر تخریب استخوان و یا بیماری های مفصلی مثل آرتریت ها ایجاد شود. کفش های پاشنه بلند انگشتان را به هم فشار داده و وزن را به بخش جلویی پا جابجا می کنند.

3 : هالوکس ریجیدوس :

در موارد انحراف هالوس و الگوس مفصل انگشت شست با گذشت سن دچار استئوآرتریت میشود و دردهای شدید حین وزن گذاری در ناحیه انگشت شست و متاتارس اول ایجاد میشود.مانند سایر موارد استئوآرتریت در مفاصل دیگر،این وضعیت نیز به علت سایش و فرسایش ایجاد می شود اما آسیب یا بیماریهای قبلی مفصلی ،عامل مستعد کننده و مهم در ایجاد این بیماری می باشد.

راه رفتن اینگونه بیماران توسط دستگاه آنالیز داینامیک مورد ارزیابی قرار گرفته و با توجه به میزان فشار وارد آمده به مفصل شصت کفش یا کفی مناسب جهت Off loading (برداشتن فشار ) آن ناحیه برای بیمار ساخته می شود.

4 : درد ناحیه پاشنه(Heel Pain) :

درد پاشنه به علل متفاوتی ابجاد میشود ولی شایعترین علت آن پلانتار فاشیاتیس ( التهاب نیام کف پایی ) است. فاسئیت پلانتار بیماری است بسیار شایع بطوری که حدس زده میشود حدود 10% از افراد دنیا به نوعی در طول زندگی خود درگیر این بیماری میشوند. این بیماری بر اثر التهاب فاشیای پلانتار به وجود می آید.
فاشیای پلانتار چیست و کجاست؟
آناتومی فاشیای پلانتار
فاشیای پلانتار یک لیگامان بلند و نزک است که درست زیر پوست کف پای شما قرار دارد این لیگامان از پاشنه پا به زیر پنجه پا کشیده شده و موجب قوس کف پا میشود.
یک سر این رباط به سطح زیرین استخوان پاشنه یا کالکانئوس در محلی که به آن توبرکل پاشنه میگویند متصل شده و سر دیگر آن پهن شده و به بند پرگزیمال (بند پرگزیمال اولین بند انگشت است که به کف پا متصل میشود) تمامی انگشتان پا متصل میشود.

التهاب نیام کف پایی:

بر اثر فشار بیش از حد به فاشیای پلانتار محل اتصال آن به استخوان پاشنه دچار کشیدگی و پارگی های میکروسکوپی میشود. پاسخ بدن به این اتفاق، التهاب و درد است. دردی که در محل اتصال این لیگامان به پاشنه احساس میشود.
چه عواملی زمینه این بیماری را مساعد میکنند:
مهمترین عواملی که موجب فراهم شدن زمینه مساعد برای بروز این بیماری میشوند عبارتند از:
_سفت بودن عضلات پشت ساق پا یا سفت بودن تاندون آشیل که موجب میشوند فرد نتواند به راحتی پشت پایش را به بالا ببرد
_چرخش کف پا به خارج یا پرونیشن و در نتیجه افزایش فشار به فاشیا
_چاقی
_قوس کف پای زیاد یا صافی کف پا
_ضربات مکرر به کف پا مانند فعالیت های ورزشی که در آن پاشنه پا بطور مکرر به زمین کوبیده میشود.
_فعالیت بدنی جدید یا افزایش شدت فعالیت بدنی که در قبل هم داشته ایم.
_راه رفتن روی زمین سخت یا ناهموار.
_کفش نامناسب
_ افزایش سن و تغییر یافتن جنس بافت فاشیای پلانتار
با استفاده از نوعی از کفی های طبی که جای فاشیا روی آن تراشیده شده می توان علاوه بر ساپورت قوس طولی پا از ضربات وارده به آن کاهش داد .

خار پاشنه چیست؟

باور بسیار شایعی در بین مردم و حتی پزشکان رواج دارد که درد پاشنه به علت خار پاشنه است. گرچه خیلی از افرادی که فاسئیت پلانتار دارند برجستگی کوچک استخوانی در زیر استخوان پاشنه دارند که به آن خار پاشنه میگویند، توجه به این نکته مهم است که علت درد، خار پاشنه نیست.

وجود یک برجستگی استخوانی در زیر استخوان پاشنه علت درد آن ناحیه نیست همانطور که با خارج کردن این برجستگی استخوانی درد از بین نمیرود. از هر ده نفر یک نفر خار پاشنه دارد ولی همه آنها درد ندارند.
خصوصیات درد خار پاشنه چیست:
درد در زیر پاشنه مهمترین علامت این بیماری است. درد در صبح وقتی از رختخواب بلند میشویم در چند قدم اول بیشتر است. یا بعد از مدتی نشستن و یا رانندگی وقتی بلند شده و شروع به راه رفتن میکنیم در چند قدم اول درد شدید است ولی بعد از چند دقیقه یا کمتر، شدت درد کم شده یا از بین میرود. گاهی درد در حین راه رفتن و دویدن ایجاد میشود ولی در اکثر اوقات شدت درد بعد از راه رفتن است.
درمان :
استفاده از کفی های خاص یکی از بهترین و کارآمد ترین روشهای درمان است کفی مخصوصی که در این مراکز با انجام اسکن 3بعدی از کف پای فرد بر اساس تقسیم فشارهای وارده بر کف پا ساخته میشود و زیر پاشنه را نرم نگه داشته و آنرا از ضربات مکرری که درد را تشدید میکند حفظ مینماید. صندل طبی که از طریق این روش ساخته میشود نیز تا حد قابل ملاحظه ای به درمان کمک میکند.
اسپلینت شبانه :

معمولاً وقتی فرد در شب میخوابد کف پایش به پایین خم شده و این موجب میشود تا فاشیای پلانتار ریلاکس شده و در صبح که فرد از خواب بلند میشود طول آن قدری کوتاه تر شده است و همین امر موجب شدت درد صبحگاهی است. با استفاده از یک آتل یا اسپلینت در هنگام خواب که به پا و ساق بسته میشود مچ پا در حالت 90 درجه نگه داشته شده تا کشش فاشیای پلانتار در حین خواب حفظ شود. این روش گرچه کمی ناراحت کننده است ولی موثر است.
نرمش : انجام برخی نرمش های خاص که عضلات پشت ساق فاشیای پلانتار را تحت کشش ملایم قرار داده و آنها را نرم و قابل انعطاف میکنند.

5 : اختلاف طول دو اندام (Limb length discrepancy) :

اختلاف طول دو اندام بر اثر عوامل گوناگونی از جمله شکستگی , آرتروپلاستی ,مادرزادی,عفونت یا اختلالات صفحه رشد در دوران قبل از بلوغ بوجود می اید.فرد دچار کوتاهی اندام دچار انحراف جانبی ستون فقرات درد های مفصلی ,لنگش و خستگی عضلانی یکطرفه می شود.
درمان :
از طریق اسکن سه بعدی با توجه به موقعیت مرکز ثقل بدن ( Center of Gravity ) نابرابری در طول اندام ها مشخص شده و با استفاده از ارتزهای خاصی این نابراری جبران می شود.

Heel lift))افزایش ارتفاع بایستی از پاشنه تا سرمتاتارس ها صورت گیرد.لیفت را تا 2 سانتی متر میتوان از داخل کفش و بیش از این مقدار را باید از زیر کفش اضافه کرد.

6 : درد ناحیه قدام پا(Metatarsalgia) :

وضعیتی است که با دردی که از سر متاتارسها شروع شده، مشخص می شود و با تحمل وزن و فشار افزایش می یابد. از آنجایی که پوشیدن کفش های پاشنه بلند باعث اعمال بخش اعظمی از وزن به قسمت جلویی پا و متاتارسها می شود، اغلب باعث بدتر شدن این وضعیت می شوند.
سه علت اصلی برای این عارضه وجود دارد که علت اول شایعترین آنها محسوب میشود:
1_صاف بودن قسمت قدامی کف پا(کاهش قوس عرضی کف پا در اثر ناکارامد بودن عضلات درونی کف پا)
2_شکستگی ناشی از خستگی(تکرار نیروی وارده در طول زمان) در استخوان های متاتارس(شکستگی ناشی از رژه رفتن)
3_نوریت اعصاب بین انگشتی در کف پا(درد ناحیه متاتارس Morton)
درمان :
با استفاده از اسکن سه بعدی ارتزی خاص طراحی شده که از ایجاد فشار به ناحیه ملتهب و دردزا جلوگیری می کند و کمک به راه رفتن نرمال بیمارمی کند.

7 : بیماری مورتون :

این عارضه بر اثر نوریت فرسایشی در عصب بین انگشت 2 و 3 و4 ایجاد میشود.علامت بارز آن نیز درد تیر کشنده در فضای بین انگشتی 2 و3 می باشد. مورتون نوروما علت شایع درد جلو پا و بیحسی انگشتان پا مورتون نوروما می باشد واکثرا در خانمها بین ۳۰ تا ۵۰ سال دیده می شود و در ۱۵ درصد موارد دوطرفه است. علت آن می توان کفش تنگ یا کفش پاشنه بلند، اشکال در راه رفتن یا اختلال بیومکانیک پا مثل پروناسیون پا (راه رفتن با داخل پا) یا حرکت بیش از حد انگشتان پا به عقب مثلا در اثر نرمی مفاصل پا باشد که با معاینات مشخص می شود. عدم درمان اشکال اصلی می تواند باعث عود بیماری مورتون نوروما پس از درمان گردد.

علایم آن شامل درد اطراف مفصل متاتارسوفالنژیال چهارم و فضای سوم بین استخوان های متاتارس می باشد. درد با فشار وزن تشدید شده و در بعضی موارد، به طور مداوم پیشرفت می کند. این درد را با مداوم بودن و عدم تسکین با استراحت می توان از درد ساختمانی ساده قسمت جلویی پا یا متاتارسالژیا تا حدی افتراق داد. متاتارسالژیای ساختمانی معمولا فقط با فشار وزن ایجاد شده و با استراحت بهبود می یابد
درمان
به کارگیری درمانهای طبی توانبخشی از جمله کفش طبی یا کفی(متاتارسال پد جهت جذب فشار وزن به ناحیه نروما)؛ طب سوزنی، ماساژ، فیزیوتراپی و تزریق کورتون.
مراحل طراحی و ساخت کفی و کفش طبی با یک بررسی دقیق بیومکانیک با استفاده از اسکن فشاری کف پا و بررسی نوع انحرافات و نقاط پر فشار و کم فشار شروع می شود و پس از آن با توجه به شرایط فرد طرح کفی و کفش سفارشی در نظر گرفته می شود .
توضیخات بیشتر را در قسمت اسکن کف پا مشاهده کنید.

8 : صافی کف پا(flat foot) :

صافی کف پا یکی از بیماری های شایع اندام تحتانی است که در آن قوس طولی کف پا در هنگام ای ایستادن کاهش پیدا کرده و یا از بین می رود.این عارضه ممکن است نوعی از ناهنجاری های مادرزادی باشد،یا در اثر آسیب های وارده به استخوان ها و رباط ها،عدم تعادل وضعیتی و عضلانی،اضافه وزن شدید،ضعف عضلانی،پوشیدن کفش های نامناسب یا التهاب مفصلی ایجاد شود.اختلال صافی کف پا از نوع خفیف تا شدید در بین 20 تا 30 درصد افراد جامعه شایع است.

صافی کف پا را باید جدی گرفت،چون کل سیستم اسکلتی و عضلانی بدن انسان که از پا شروع می شود و به شانه و ستون فقرات می رسد،به هم متصل و تحت تاثیر هم هستند و هر نوع اشکالی در قوس کف پا می تواند در این مجموعه مشکلاتی به وجود آورد.مثلا اگر صافی کف پا همراه با انحراف پاشنه باشد،زانوها به سمت داخل می چرخند و حالت ضربدری پیدا می کنند.ممکن است به دنبال این مشکل،افتادگی لگن و شانه هم بروز کند و قوس های کمری نامتقارن شود و حتی مشکلاتی در ستون فقرات تا گردن به وجود آید.
ناهنجاری های قوس پا می تواند منجر به درد و آرتروز زانو،دردهای لگنی،افزایش یا کاهش فاصله بین مهره های ستون فقرات ،بیرون زدگی دیسک و حتی سردرد شود.
علائم صافی کف پا:
_کاهش قوس طولی پا
_چرخش پاشنه به خارج
_برجستگی استخوان ناویکولار(یکی از استخوان های مفصل مچ)
_پهن شدن پا
_قرار گرفتن پنجه پا به بیرون در هنگام راه رفتن
_قرارگرفتن کناره داخلی پا روی زمین در هنگام ایستادن و راه رفتن
_ساییدگی کناره داخلی پاشنه کفش
_درد در ناحیه قوس طولی داخلی
عوارض شایع ناشی از صافی کف پا:
_درد در ناحیه قوزک داخلی به علت کشش بافت های نرم
_درد در کنار خارجی پا به علت فشردگی استخوان ها
_انحراف شست به سمت انگشت کوچک(هالوکس والگوس)
_درد در لیگامان ها و بافت های داخلی زانو
_فشردگی استخوان ها در کنار داخلی زانو که منجر به درد می شود
_خستگی زودرس،هنگامی که مدت طولانی می ایستند و یا بعد از ورزش(در بین افراد ورزشکار دچار صافی کف پا به دلیل فعالیت بیشتر عضلات نسبت به ورزشکاران سالم،میزان مصرف انرژی بیشتر است.)
_ساییدگی کنار داخلی کفش
_برخورد پا با زمین و عکس العمل نیروی وارده از زمین که منجر به کمردرد میشود.(چون خمیدگی پا،باعث کج وارد شدن نیرو به ستون فقرات می گردد، و همچنین با افزایش چرخش استخوان های ران به داخل،قوس کمری نیز افزایش می یابد که علاوه بر ایجاد برجستگی شکم،منشاء کمردرد نیز می شود.
_ایجاد زمینه مناسب برای تغییر شکل زانو و تمایل به ضربدری شدن زانوها(این نکته مهم است که صافی کف پا می تواند باعث اختلال در راه رفتن شود و با اعمال نیروی عکس العمل زمین به صورت نامناسب بر روی مفاصل، افراد مبتلا نسبت به افراد سالم بیشتر در معرض آسیب های زانو،خصوصا آرتروز این مفصل هستند.)
_ فقدان عمل ضربه گیری در پا که پار را نسبت به زخم ها و آرتروز مستعد می کند.
_وارد آمدن فشار به عروق و اعصاب پا که فشار وارده به محل ارتباط اعصاب کف پایی داخلی و خارجی سبب دردهای عصبی در پا می شود.
_صافی کف پا حتی می تواند موجب سردردهای مزمن شود.زیرا با افت قوس طولی پا،فعالیت عضلات ناحیه پا و ساق پا تغییر شکل می دهند و برخی عضلات پا،چون کوتاه می شوند،دائم فعالیت می کنند و عضلاتی هم دچار کشیدگی شده و ضعیف می شوند.سیگنال های عضلاتی که دائم و نابجا فعالیت می کنند،در عملکرد مغز اختلال ایجاد کرده،باعث ترشح مواد شیمیایی خاصی می شوند که موجب التهاب عروق مغزی و در نهایت بروز سردرد و گاهی میگرن می شود.
انواع صافی کف پا از نظر اصلاح پذیری:

1_صافی کف پای منعطف یا نرم
کف پای منعطف به کاهش یا از بین رفتن درجاتی از قوس طولی داخلی گفته می شود و شیوع بیشتری نسبت به نوع دیگر(صافی کف پای سخت) دارد.

این عارضه براثر تحمل بیش از اندازه وزن و کشیدگی بیش از حد لیگامان های کف پایی به وجود می آید. در این عارضه غالبا درد وجود نداشته و در هنگام عدم تحمل وزن،قوس های کف پایی طبیعی به نظر می رسد.
2_صافی کف پای سخت
این نوع عارضه،جنبه مادرزادی دارد و ناشی از ناهنجاری های استخوانی پا مانند چسبندگی استخوان های کف پایی یا غیرطبیعی بودن استخوان تالوس(یکی از استخوان های مفصل مچ)است.همچنین این عارضه به دلیل تورم در مفاصل میانی استخوان های کف پا و التهاب در بین مفاصل مچ پا نیز است.
شیوع این نوع از صافی کف پا اندک بوده و حدود 6 درصد گزارش شده.
کف پای صاف سخت،هم در هنگام تحمل وزن و هم در هنگام عدم تحمل وزن بدن توسط پاها،وجود داشته و از بین نمی رود.

اهمیت توجه به ناهنجاری های پا و ضرورت استفاده از ارتزهای پا

همه ما می دانیم که از پنجه پا به عنوان قلب دوم انسان یاد شده است.این عضو دورترین عضو نسبت به قلب است و این امر در روند خون رسانی آن موثر است.
علاوه بر این پنجه بویژه در کف آن دارای گیرنده های عصبی زیادی است که سبب حساسیت فوق العاده این عضو نسبت به شرایط محیطی می شود.تجربه حس جسم خارجی در کف پا را از جمله تجارب هر انسان دارای سیستم عصبی عضلانی سالم می توان دانست که ممکن است به دلیل همین حساسیت اگر کوچکترین جسم خارجی در زیر پا قرار گیرد می تواند انسان را در سیکل راه رفتن طبیعی خود دچار مشکل سازد.
از آنجایی که محافظت و مراقبت از پنجه پا طی فعالیت های روزانه از اهمیت خاصی برخوردار است،بطور کلی باید به دو نکته مهم توجه داشت:اول استفاده از کفی ها و کفش های مناسب در بیمارانی که دچار ناهنجاری های مرتبط با پا هستند. دوم نظافت پا،تا با رعایت آن، چه درون کفش و چه بیرون کفش،پا را در برابر بیماری ها و آسیب های وارده حفظ کند.
شکل ظاهری پاها نقش زیادی در سلاما و زیبایی پا ایفا می نماید،بنابراین ناهنجاری های انگشتان و غیر طبیعی بودن قوس های کف پا می تواند باعث وارد آمدن فشارهای نامناسب و غیر قرینه به قسمت هایی از پا شود.در نتیجه،زخم،تاول،میخچه،اختلال در راه رفتن و ساییدگی های غیر طبیعی کفش را بهمراه خواهد داشت.
حداقل 20 درصد مردم در طول زندگی،دچار مشکلی در پا می شوند که نیازمند مراجعه به متخصصین مربوطه است.پا ، شکل منحصربفردی دارد.بطوری که متقارن نیست،شکل هندسی خاصی ندارد،با رشد تغییر می کند و بعد از رشد نیز با تغییر سن و وزن تغییر شکل می یابد. قطر آن با تغییر فصل،گرما و زمان های مختلف روز تغییر می کند. پا در پاشنه باریک ، در جلو پهن است و در انتهای انگشتان طول یکسانی ندارد و حتی ممکن است اندازه دو پا در یک فرد با هم فرق کند.
کفش معمولی وسیله ای برای حفاظت و پوشانیدن پا در موقع راه رفتن است. درحالی که ارتزهای پا و کفش طبی ، علاوه بر حفاظت و پوشانیدن پا،نقش مهمی در جلوگیری از برگشت تغییر شکل های اصلاح شده پا ( به وسیله عمل جراحی یا گچ گیری ) و اصلاح تغییر شکل آن داشته و در بعضی از موارد از وارد آمدن فشار بیش از حد روی یک قسمت از پا جلوگیری کرده و فشار را به قسمت های دیگر منتقل و حرکات بعضی از مفاصل دردناک را هنگام راه رفتن محدود می کند.علاوه بر آن با استفاده از ارتزهای پا ، بسیاری لز ناهنجاری های مربوط به این اندام اصلاح شده و از پیامدها و مشکلات های احتمالی ناشی از این ناهنجاری ها جلوگیری می نماید.
رایج ترین ارتزها پا ، کفی ها هستند که در درون کفش و در سطح زیرین پا گذاشته می شوند.
بر اساس نوع درگیری پا ، در موارد متعددی تجویز می شوند ، از جمله :
_ تصحیح راستای اسکلتی و جلوگیری از اعمال نیروهایی که منجر به آسیب می شوند،
_تکمیل سطح اتکای پای بیمار،
_کاهش درد و ایجاد راحتی بیشتر،
_تصحیح دفورمیتی ها(بدشکلی ها)،
_جبران کوتاهی ها
_حمایت از قوس داخلی پا،
_انتقال خط وزن بدن به نقاط صحیح و جلوگیری از وارد شدن نیروها بطور نامناسب،
_کاهش فعالیت عضلانی و افزایش عملکرد فرد.
وظیفه هر کفی کفش باید این باشد که انواع ناهنجاری های بدن و یا الگوهای غلط راه رفتن را اصلاح کند.این کفی ها تنها به منظور تصحیح ناهنجاری های کف پا بکار گرفته نمی شوند.بلکه هدف اصلی آن ها راحت تر کردن ایستادن،راه رفتن،دویدن و در کل بهبود عملکرد فرد در فعالیت های روزانه می باشد.
کفی ها از مواد مختلفی مانند ترموپلاستیک،چوب پنبه،پلاستازوت،فوم،چرم،کربن،سیلیکون و…،در انواع سخت،نیمه سخت و نرم ساخته می شوند.
برای ارزیابی و تشخیص ناهنجاری های پا از اسکنر کف پا استفاده می شود.اسکنرهای معمولی اطلاعات کمی برای ارزیابی کف پا می دهند.در حال حاضر در مرکز توانبخشی یکتا،از اسکنر سه بعدی و حسگر داینامیک و استاتیک استفاده می شود و بر اساس نتایج حاصل از آنالیز داده های بیومکانیکی که این دستگاه در اختیار متخصصین می گذارد،و همچنین با معاینه بالینی،مشاهده چگونگی راه رفتن و ارزیابی الگوهای حرکتی و بر اساس تجربیات متخصصین ، پروسه های درمانی خاصی برای بهبود بیماران اتخاذ می گردد. در صورت نیاز کفی های کامپیوتری که توسط دستگاه های CNC تراشیده می شوند،بصورت اختصاصی برای هر فرد ساخته می شوند.