تراکشن درمانی یا کشش ستون فقرات روشی است که در آن نیروی کششی کنترلشده به ستون فقرات وارد میشود تا فشار روی دیسک و ریشههای عصبی کاهش یابد. این روش امروز بیشتر بهعنوان درمان کمکی در کنار تمریندرمانی و اصلاح وضعیت به کار میرود، نه جایگزین آن. در فیزیوتراپی برای گردندرد و کمردرد همراه با علائم ریشهای و در برخی موارد تنگی کانال ستون فقرات کاربرد دارد و انتخاب آن باید بر اساس معاینه باشد.
تراکشن درمانی چیست و چگونه عمل میکند؟
بین مهرههای ستون فقرات دیسک قرار دارد که مانند بالشتک عمل میکند. در فتق دیسک، بخشی از هستهٔ دیسک به بیرون فشار میآورد و میتواند به ریشهٔ عصب فشار بیاورد. کشش کنترلشدهٔ ستون فقرات فضای بین مهرهای را کمی باز میکند، فشار مکانیکی روی دیسک و عصب را کاهش میدهد و عضلات اطراف را شل میکند. این اثر معمولاً موقتی است و به همین دلیل تراکشن در کنار تمرین و آموزش وضعیت تجویز میشود.
همچنین از این روش برای وارد کردن نیرو در بین دو استخوان متصل به هم استفاده شده تا باعث ایجاد فاصله و موجب از هم دور شدن آن ها شود. فاصله به وجود آمده موجب کشش بافت نرم در اطراف مفصل، می شود هدف از این کشش برگشتن بخش آسیب دیده بدن مثل ناحیه شکستگی یا در رفتگی در بدن به جایگاه خود است این روش علاوه بر رفع درد، در جلوگیری از خشک شدن دیسک نیز تاثیرگذار است زیرا در مدت زمان کوتاه باعث آبرسانی و خون رسانی به دیسک شده و این عوامل باعث بازسازی و ترمیم خواهند شد.
به طور کلی هدف از به کاربردن روش تراکشن درمانی یا کشش ستون فقرات وارد کردن فشار بر روی قسمت ها و بافت های آسیب دیده بدن است روش تراکشن اصولا با استفاده از وزنه ها، قرقره و یا طناب صورت می گیرد. یکی از رایج ترین قسمت های بدن که تحت درمان با روش تراکشن قرار می گیرند قسمت گردن (تراکشن گردنی) و کمر (تراکشن کمر) می باشد.
کشش ستون فقرات مناسب چه افرادی است؟
بیماران برای اطلاع از اینکه تراکشن می تواند بهترین گزینه برای درمان باشد می توانند با توجه به شرایط زمینه ای بیماری، با پزشک متخصص خود مشورت کنند سپس پزشک متخصص برای تعیین نوع تراکشن درمانی، به بررسی عواملی از جمله نوع وضعیت جسمی بیمار، اختلالات، آستانه تحمل، سطوح نخاعی، میزان آسیب دیدگی، سوابق بیماری، واکنش بدن و سوابق پزشکی گذشته و… می پردازد و در نتیجه نوع درمان تراکشن را مشخص می کند. این امر توسط متخصص فیزیوتراپی انجام می شود. به طور کلی این روش برای بهبود علائم بیمارانی که دچار گردن درد، کمر درد، فتق دیسک، سیاتیک، بیماری تحلیل دیسک یا دیسک دیژنراتیو، فشردگی عصب و یا کسانی که با کشیده شدن اعضای بدن دچار التهاب می شوند مورد استفاده قرار می گیرد.
انواع روش کشش ستون مهره ها کدامند؟
دو روش کشش در تراکش درمانی مورد استفاده قرار می گیرد که به شرایط فیزیکی بیمار، آستانه تحمل درد، نوع اختلال و سطح تحت درمان ستون فقرات بستگی دارد که در ادامه درباره این دو روش توضیح خواهیم داد.
روش مکانیکی: در روش تراکشن مکانیکی که یکی از روش های تراکشن درمانی محسوب می شود که بدون دخالت دست و پا، با استفاده از دستگاه های مخصوص و مکانیکی برای کشش مهره های ستون فقرات و رفع فشردگی در این روش استفاده می کنند. در روش مکانیکی به صورت دقیق تنظیمات دستگاه بر اساس عارضه و مشکل صورت می گیرد. در روش تراکشن درمانی مکانیکی یک وسیله کنترل کننده به دور قفسه سینه تا لگن بیمار بسته می شود سپس با توجه به نوع آسیب، بیمار در حالت مناسب بدنی بر روی میز قرار می گیرد، سپس وسیله کنترل کننده به تراکشن متصل می شود و کار انجام می گیرد.
دستی: تراکشن دستی که به صورت کاملا دستی انجام می شود به نیرو و قدرت فیزیو تراپیست نیاز است، زیرا درمانگر از وزن خود جهت نیروی کششی به ستون فقرات استفاده می کند روند کار در این روش بدین صورت است که بیمار پاهای خود را بر روی شانه های درمانگر قرار می دهد و درمانگر دست های خود را بر روی رانها بیمار می گذارد و آنها را می کشد تراکشن دستی معمولا جهت ارزیابی و سنجش، واکنش بدن بیمار به درمان و مقدار نیروی مورد نیاز به کار برده می شود.
تراکشن درمانی گردن چیست؟
تراکشن گردنی برای کاهش درد و گرفتگی عضلات گردن و در برخی بیماران با درد رادیکولار (درد تیرکشنده به بازو) استفاده میشود. برخلاف تراکشن اسکلتی، تراکشن گردنی بدون بیهوشی و با بیمار هوشیار انجام میشود: بیمار معمولاً نشسته یا طاقباز دراز میکشد، یک هالتر یا حلقهٔ مخصوص زیر فک و پشت سر قرار میگیرد و نیروی کشش با زاویه و شدت مشخص و بهصورت متناوب یا مداوم اعمال میشود. شدت و مدت توسط فیزیوتراپیست و بر اساس تحمل بیمار تنظیم میشود. در برخی موارد برای محدود کردن حرکت گردن از بریس گردنی هم استفاده میشود، اما این دو روش یکی نیستند.
تراکشن درمانی اسکلتی چیست؟
روش تراکشن اسکلتی که یکی از دیگر از شیو های تراکشن درمانی به حساب می آید و از مراحل پیچیده تری تشکیل شده است، ابتدا برای جلوگیری از احساس درد بر روی بیمار بیهوشی به صورت موضعی، عمومی و یا بی حسی نخاعی انجام می شود. از این روش معمولا برای درمان شکستگی های استخوان فمور و ران استفاده می شود. سپس در قسمت شکستگی استخوان پیچ و یا سیم قرار می گیرد و بعد از آن از وزنه ها برای کشیدن و قرار دادن استخوان در جای مناسب و اصلی استفاده می شود. مدت زمان به کار برده شده در این روش تراکشن درمانی به دو دلیل بستگی دارد مورد اول از این روش برای آمادگی استخوان در جراحی اصلی استفاده می شود و مورد دوم استفاده از این روش برای هدف اصلی و نهایی که ترمیم استخوان که به نیروی زیادتری نیاز است استفاده می کنند که این نیرو مستقیما بر روی استخوان مورد استفاده قرار می گیرد.
در یک جلسهٔ تراکشن چه اتفاقی میافتد؟
- ارزیابی اولیه: بررسی شدت درد، علائم عصبی، دامنهٔ حرکتی و سابقهٔ پزشکی برای تعیین اینکه تراکشن مناسب است یا نه.
- تعیین وضعیت بدن: بیمار در حالت نشسته یا طاقباز قرار میگیرد و زاویهٔ کشش بر اساس ناحیهٔ درگیر تنظیم میشود.
- اعمال نیرو: دستگاه تراکشن یا نیروی دستی درمانگر، کشش را بهصورت تدریجی و کنترلشده اعمال میکند.
- پایش پاسخ بیمار: در طول جلسه، درد، گزگز و احساس بیمار بررسی میشود؛ در صورت تشدید علائم، جلسه متوقف یا تنظیم میشود.
- ادامهٔ درمان: تمرینهای تقویتی و کششی برای حفظ نتیجه و جلوگیری از بازگشت علائم آموزش داده میشود.
شواهد و انتظار واقعبینانه
تراکشن یک روش پرهزینه یا پرخطر نیست، اما در مطالعات، نتایج آن یکسان نبوده است. در گردندرد همراه با علائم رادیکولار، تراکشن میتواند در کوتاهمدت به کاهش درد کمک کند؛ در کمردرد بدون علامت رادیکولار، شواهد بهتنهایی از برتری تراکشن حمایت نمیکند و اثر آن وقتی معنا دارد که بخشی از یک برنامهٔ کامل توانبخشی باشد. به همین دلیل ادعای «درمان قطعی فتق دیسک با تراکشن» درست نیست.
استفاده از این روش درمان چه مزایایی دارد؟
از روش تراکشن درمانی برای درمان عارضه سر و درد های مزمن در قسمت های رایج در بدن مثل گردن و پایین کمر استفاده می شود که عبارتند از :
- گرفتگی اعصاب ناشی از فشار های وارد شده بر روی آن
- علت درد سیاتیک در قسمت ساق و ران پا
- درد مفاصل نخاعی ساییده شده
- آرتروز و تنگی مجرای ستون فقرات
- بیماری دیسک
- برآمدگی و بیرون زدگی سیاتیک در قسمت گردن و کمر
- ریشه های عصب نخاعی
- درد گردن و کمر
- بیماری دژنراتیو دیسک
ویژگی استفاده از روش کشش ستوان فقرات
- باعث بهبود بلند مدت آب رسانی و تغذیه دیسک
- بهبود عملکرد و درمان دیسک
- بهبود در قسمت مفاصل پشتی و فاست برای عملکرد و تحریک پذیری بهتر
- افزایش کشسانی رباطها
- بازگشت تحرک ستون فقرات به حالت عادی
این روش بر روی چه کسانی نباید انجام شود؟
تراکشن برای همه مناسب نیست و در برخی شرایط میتواند درد را بدتر کند. موارد مهم شامل تومور و سرطان فعال، پوکی استخوان شدید، شکستگی یا ترومأ اخیر، عفونت ستون فقرات، آنوریسم آئورت شکمی، بیثباتی گردنی (مثلاً در آرتریت روماتوئید با درگیری مفصل گردنی)، و در برخی موارد وجود ایمپلنت فلزی در ستون فقرات است. در بیماری قلبیعروقی کنترلنشده و در بارداری نیز احتیاط لازم است و تصمیم با پزشک است.
نتایج استفاده از کشش ستون فقرات
نتایج استفاده از روش درمانی تراکشن ستون فقرات عبارتند از:
- تسکین و کاهش درد
- قرارگیری صحیح ستون فقرات
- کاهش و برداشت فشار از روی مفاصل
تراکشن درمانی ابزاری برای کاهش موقت فشار و درد در برخی بیماران است و ارزش آن وقتی بیشتر میشود که با تمریندرمانی، آموزش وضعیت و پیگیری منظم همراه شود. اگر درد تیرکشنده به بازو یا پا، ضعف عضلانی یا بیحسی دارید، پیش از شروع هر روش کششی معاینه شوید تا علت درد مشخص و روش مناسب انتخاب شود. در بخش طب فیزیکی و توانبخشی ارزیابی و انتخاب روش درمانی بر اساس معاینه انجام میشود.
این مطلب آموزشی است و جایگزین معاینه و توصیهٔ اختصاصی متخصص نیست.