لیزرتراپی چیست

لیزرتراپی چیست و لیزر درمانی چه مزایایی دارد؟

لیزرتراپی نوعی روش درمانی محسوب می شود کلمه لیزر (LASER) مخفف عبارت انگلیسی (LightAmplification by Stimulated Emission of Radiation) و به معنای “تقویت نور به روش گسیل القایی تابش” می باشد. لیزرتراپی از روش های درمانی در علم پزشکی محسوب می شود. این روش مناسب برای رهایی از بیماری و عارضه های مزمن دردناک و شدت دار است که در عمل لیزرتراپی و درمانی انرژی به زیر سطح پوست بدون آسیب رساندن به سطوح بالای بافت منتقل می شود.

در روش لیزرتراپی با استفاده از نور متمرکز با پرتوهای قوی طول موج های خاص و تابش با مدت‌ زمان‌ های متفاوت به‌ وسیله‌ی ابزارهای مخصوصی بر روی عمق بافت بدن نفوذ کرده و انرژی به صورت کنترل شده به‌ طور مستقیم به سلول‌ های بافت آسیب‌ دیده منتقل می‌ کند و عملکرد طبیعی بافت‌های نا کارآمد را تحریک به بهبودی می کند. به دلیل کوچک بودن لیزر می‌ توان به‌ طور دقیق آن را به نواحی مورد نظر بدن اعمال کرد کاری که در دیگر روش‌ های درمانی امکان‌ پذیر نیست.

از روش لیزرتراپی تراپی برای کاهش درد ناشی از صدمات تحریک روند بهبودی بدن، ترمیم آسیب دیدگی در عضلات، رباط‌ها، اعصاب، تاندون‌ها، پوست، غضروف‌ها و استخوان‌ها، تورم درد و گرفتگی‌ های عضلانی آرتروزهای روماتیسم مفصلی، روماتیسم های سرونگاتیو، فیبرومیالژی، اسپوندیلیت آنکلیوزان، دردها و شکستگی های ناشی از پوکی استخوان، التهاب مفصل تمپوروماندیبولر، دردهای کمری در آسیب های ورزشی، در رفتگی ها و التهابات غلاف کپسول مفصلی، التهاب و تورم حاصل از پیچ خوردگی مفاصل و… استفاده می شود لیزرتراپی روش درمانی گران قیمت می باشد و نیاز به درمان های مکرر دارد.

معرفی انواع روش های لیزرتراپی

در روش لیزرتراپی دو روش درمانی متفاوت وجود دارد روش اول لیزرتراپی کم توان و روش دوم  لیزرتراپی پر توان است.

لیزر درمانی کم توان

روش درمانی لیزرتراپی کم توان و سرد به عنوان روش درمانی مکمل در طب سنتی از جایگاه ویژه ای برخوردار است. در لیزرتراپی کم توان هیچ گونه گرمایی تولید نمی شود و روش درمان با امواج نور قرمز و مادون قرمز با طول و موج با سطح و توان پایین تر لیزر مورد استفاده قرار می گیرد. در این روش لیزر به مدت 30 ثانیه به طور مستقیم بر روی ناحیه آسیب دیده قرار داده می شود و از لایه های پوست و بافت چربی زیر پوست تا عمق 2 تا 5 سانتی متر عبور می کنند و هنگامی که این انرژی جذب می شود و باعث تغییرات فیزیولوژیکی در سلول‌های ناحیه مورد نظر و بهبود بافت های آسیب و صدمات التهاب، کاهش کلی درد می شود و نیازی به استفاده از دارو نبوده و هیپچ گونه عوارضی را در پی ندارد.

این روش یکی از راحت ترین، بی خطر ترین و ایمنی ترین روش های درمانی می باشد که بیماران معمولا احساس ترسی ضربان را نداشته و بر خلاف لیزر های جراحی، با لطافت و بدون آسیبی به سلول‌ های پوست انجام می شود به این روش درمان “لیزرتراپی سرد” و یا کم توان معروف می گویند که تنها معایب این روش مدت زمان بسیار کوتاه آن می باشد و در نتیجه برای تاثیر گذاری قابل توجه نیاز به جلسات درمانی بیشتری می باشد.

لیزر درمانی پرتوان

امروزه لیزرتراپی پر توان از روش های نوین در مرکز فیزیوتراپی می باشد که استفاده وسیعی دارد. در لیزرتراپی پر توان، از توان و انرژی بالاتری برای بافت های عمیق تر و عبور از لایه های پوست در جراحی بسته دیسک کمر و ستون فقرات استفاده می شود که نتیجه تاثیرات درمانی عمیق تر و گسترده تری را در پیش می گیرد. طبیعتا هر چه توان قدرتی لیزر بیشتر باشد میزان نفوذ پذیری آن به بافت‌ های بدن بیشتر می باشد به دلیل توان و قدرت بالا در روش لیزرتراپی پر توان طول مدت دوره به طرز قابل توجهی کاهش می یابد و بسیاری از مشکلات کوتاه تر و اثر بخشی بیشتر در مقایسه با لیزر کم‌ توان تحت درمان قرار می گیرد.

مزایای درمان عارضه با لیزر درمانی

درمان بسیاری از بیماری هایی که با درد فراوان روبرو است با لیزرتراپی بدون درد و غیر تهاجمی است و با کمترین جراحت و بدون آسیب به بافت بدن در زمان کوتاه تری نسبت به جراحی سنتی انجام می شود. جراحی به صورت دقیق تر و با صدمه بسیار کمتر به بافت بدن به صورت سرپایی و بدون دوران نقاهت انجام می شود و در اغلب موارد نیازی به بیهوشی عمومی نمی باشد که تورم و التهابات بسیار ناچیزی در پی دارد.

مزایای استفاده از لیزرتراپی عبارتند از :

  • کاهش التهاب و رفع سریع درد
  • کاهش دوره درمان
  • حداقل شکل‌ گیری جای زخم در جراحی
  • افزایش اکسیژن رسانی به سلول ها
  • افزایش و بهبود گردش خون
  • افزایش فعالیت متابولیکی سلول‌ها
  • جلوگیری از گرفتگی های عضلات
  • تقویت و عملکرد بهتر مفاصل
  • عملکرد بهتر اعصاب آسیب دیده و دستگاه عصبی
  • بالا بردن سطح انعطاف پذیری
  • کاهش دوره نقاهد
  • عوارض جانبی بسیار ناچیز
  • انبساط عروق خونی
  • تسریع در بهبود زخم ها

موارد منع مصرف این روش چیست؟

روش لیزرتراپی علاوه بر مزایا و کاربرد وسیعی که در درمان بسیاری از بیماری و جراحات دارد خطرات و عوارضی را نیز در پی دارد از جمله موارد منع استفاده از این روش عبارتند از:

  • پرهیز از روش لیزر سرد برای بیماری های حاد مثل سرطان، تیروئید و….
  • اجتناب از این روش برای زنان باردار (اثرات منفی لیزر بر روی جنین)
  • جلوگیری از تابش مستقیم و استفاده از عینک محافظتی
  • پوست های حساس و ایجاد خطراتی از جمله درد زخم التهاب و یا خون ریزی تغییر در رنگ پوست
  • ناسازگاری یا بیهوشی عمومی که باعث پنومونی حمله سکته قلبی  و یا گیجی افراد زیر 18 سال و افرادی با سیستم ایمنی ضعیف

لیزر درمانی چه کاربرد هایی دارد؟

لیزرتراپی کاربرد بسیاری وسیعی در زمینه های مختلف برای درمان بیماری های متفاوت، از جمله درمان سرطان، اهداف زیبایی، مسدود کردن و سوزاندن و کوچک کردن توده ها پولیپ، کاربرد دارد در موارد زیر به کاربرد دقیق لیزر درمانی می پردازیم:

  • لیزرتراپی در آرتروزهای حاد و متفاوت (مثل آرتروز گردن، آرتروز کمر)
  • لیزرتراپی در زمینه درد و آسیبب های ناشی از ورزش
  • گرفتگی و پیچ خوردگی مفاصل
  • التهابات تاندون
  • کوفتگی عضلات
  • درد شانه و آرنج
  • ترمیم اعصاب محیطی
  • درمان شانه منجمد
  • کنترل بسیاری از دردها مثل (درد شانه، درد آرنج، درد زانو، درد ستون مهره ها، درد پاشنه و کف پا)
  • کنترل و درمان دیسک ها مثل (دیسک گردن، دیسک کمر)
  • فروزن شولدر
  • درمان درد سیاتیک
  • سندرم تونل کارپال
  • درد دهان و دندان
  • نوروپاتی‌ ها در افراد دیابتی
  • جلوگیری از ریزش مو
  • سرطان رودهی بزرگ
  • تنگی کانال نخاعی
  • بهبود پوست و بیماری های آن
  • بهبود آرتریت (آرتریت روماتوئید)
  • خار پاشنه
  • بهبود فعالیت های عروقی
  • بهبود تاندونیت
  • بهبود بورسیت
  • بهبود آسیب دیدگی بافت نرم
  • بهبود تنیس البو
  • بهبود مشکلات مزمن
  • جراحات حاد و شدت دار
  • بهبود شکستگی
  • بهبود گلف البو
  • برداشتن بخشی از پروستات

در اهداف زیبایی شامل:

  • پاک کردن و محو کردن تتو
  • از بین بردن و کم کردن چین و چروک و لکه های پوستی و زخم ها (لکه های مادرزادی و لک های قهوه ای)
  • برداشتن خال و زگیل
  • از بین بردن موهای زائد

روال انجام لیزرتراپی چگونه است؟

لیزرتراپی با تکنیک های متفاوت بسته به نوع جراحت انجام می شود. هنگام کار با لیزرتراپی پوست ناحیه مورد نظر تمیز می شود و پزشک، بیمار از عینک ایمنی جهت جلوگیری از نور لیزر استفاده می کنند و با توجه به نوع درمان مقدار زمان مشخصی تعیین گشته و نور با طول موج مخصوص به ناحیه مورد نظر تابانده می شود. دستگاه به طور مستقیم و یا در کنار بدن بیمار قرار می گیرد اگر روش لیزرتراپی به صورت مستقیم بر روی پوست انجام شود مثل جراحی زیبایی استفاده از ورقه کوچک ما بین پوست و دستگاه برای ایجاد فاصله الزامی است. اما روال درمان یک تومور که با جزئیاتی همراه است وجود یک اندوسکوپ برای مشاهده دقیق بافت های درونی امری ضروری است تا با هدف گیری تومورها و یا بافت های سرطانی کوچکتر شده و یا از بین بروند.

بیماری های مزمن برای درمان بهتر به دو تا سه بار در هفته نیاز دارند اما بیماری های شدت دار و حاد نیاز به درمان همه روزه دارند که حدود 4 تا 15 جلسه درمانی می باشد اما باز هم تعداد جلسات به نوع عارضه و سابقه بستگی دارد و برای درمان هر بیمار می‌ تواند متغیر باشد. از طرفی بعضی از عارضه ها هرگز به طور کامل رفع نمی شوند اما با استفاده از لیزرتراپی می‌توان شدت علائم را به حداقل رساند و تسکین داد و نتیجه به دست آمده را حفظ کرد که نتیجه نهایی اثرات لیزرتراپی از بین رفتن درد و افزایش بهبودی، سلامت و عملکرد طبیعی سلول ها می باشد. در هنگام لیزرتراپی عواملی از جمله زمان تابش نور لیزر، اندازه طول‌ موج، نرخ پالس، میزان و دوز درمان دستور العمل‌ های مهمی است که باید مشخص می‌ گردد.

شرح اقدامات بعد از لیزر درمانی

  • پیروی از دستورات پزشک مورد نظر
  • جراحی هایی که با لیزرتراپی انجام می‌ شوند به صورت سرپایی بوده اما ریکاوری و استراحت مشابه جراحی سنتی و عمومی است.
  • برای کاهش درد ممکن است دارو های مسکن تجویز شود که حتما باید استفاده شود.
  • استفاده از پمادها و بسته های یخ
  • نظافت ناحیه که جراحی شده است
  • اجتناب و پرهیز از کندن پوست ناحیه آسیب دیده

هزینه لیزرتراپی تنها درصدی از هزینه جراحی را شامل می شود و بر خلاف عمل جراحی از عوارض جانبی بسیار ناچیزی برخوردار است.

پروتز چشم مصنوعی

پروتز چشم مصنوعی چیست و هزینه آن چقدر است؟

پروتز چشم یا همان چشم مصنوعی در حقیقت پروتزی است که برای شبیه سازی یک چشم طبیعی به کار می رود. پروتز چشم، بینایی را به چشم از دست رفته برنمی گرداند، بلکه هدف اصلی استفاده از پروتز چشم، پرکردن حفره ناشی از تخلیه چشم و برگرداندن ظاهر طبیعی صورت و در واقع بازیابی زیبایی آن است. پروتز چشم، در میان پروتزهای زیبایی به دلیل تاثیر خاصی که بر ظاهر فرد می گذارد از اهمیت بالایی دارد.

بنا بر گزارش آکادمی چشم پزشکی آمریکا، سالانه حدود 18 هزار آمریکایی دچار چنین ضایعه ای می شوند پروتزهای چشم بسیار شبیه به چشم طبیعی ساخته می شوند این اثر می تواند استرس های ناشی از نازیبایی و عدم توان، تعادل در چهره ی بیمار را که در نتیجه افتادگی پلک به سمت پایین رخ می دهد را تا حد زیادی کاهش دهد.

همچنین پروتز های چشمی به سبب ایجاد توازن و تقارن آناتومیک درد و پلک فوقانی و کاستن از کشش زیادی روی هر دو پلک فوقانی به بهتر دیدن تنها چشم باقی مانده کمک می کند.

معرفی انواع پروتز چشم مصنوعی

امروزه پروتزهای چشم مصنوعی زیر موجود می‌ باشند که هر مورد از آن ها برای اهداف خاصی مورد استفاده قرار می‌ گیرند.

پروتز شکل‌دهنده چشمی: پروتز شکل‌دهنده چشمی به تشکیل فورنیس‌ های میکروفتالمی و انوفتالمی، کاسه چشم کمک‌ کرده و در جراحی‌ های اویسریشن و انوکلیشن، کانفورمرها حدودا ظرف مدت دو هفته بعد از جراحی بر روی چشم نصب‌ می شوند تا فضای حفره‌ای کاسه چشم و پوسته صلیبیه را تشکیل‌ دهند. پروتزهای کانفورمر می توانند به کاهش ورم ناشی از جراحی یاری کنند و کارایی و عملکرد پلک‌ها را راحت کنند یکی‌ از دیگر اهداف پروتزهای کانفورمر عمل‌کردن تحت عنوان یک پروتز درمانی برای گسترش بافت در موارد میکرو فتالمی، آنوفتالمی یا بافت منقبض‌ شده‌ است. می‌توان از کانفورمرهای با سایز های متوالی برای رویش بافت نرم و بافت استخوانی در مدار استفاده‌ کرد کارایی پلک‌ها و طول شکاف افقی جزئی از ملاحظات اساسی برای به کارگیری از این نوع پروتزها می باشد.

چشم مصنوعی: یک چشم پروتزی سفارشی بع داز تخلیه انوکلیشن یا در موارد آنوفتالمیا نصب‌ می گردد. پروتز چشمی از پلی متیل متاکریلات (PMMA) با رتبه پزشکی پایدار ایجاد شده است.

پوسته صلیبیه: پوسته صلیبیه سفارشی بر روی کره اویسریشن چشم مصنوعی، کره چشم کوچک‌ شده یا این که کره میکرو فتیلمی نصب‌ می شود. عملکرد پوسته صلیبیه مشابه یک عملکرد پروتز چشم مصنوعی می باشد ولی اکثر اوقات به صورت یک لنز تماسی نازک شکل‌ می گیرد.

پروتز کره چشم: پروتز اوربیتال در موارد اکستینتیریشن، بافت انوفتالموس یا این که انقباضی نصب‌ می شود هنگامی که پلک‌ها با پروتز چشم تصنعی سازش‌ ندارند پروتز از سیلیکون با درجه پزشکی ساخته‌ شده و با پیوست‌ های چسبی یا مغناطیسی متصل‌ می شوند.

معرفی بخش‌های مهم یا ساختار این نوع پروتز

چشم مصنوعی در برگیرنده بخش‌ های ذیل می باشد:

  • پوسته‌ی بیرونی بیضوی و سفید رنگ که برای شبیه سازی رنگ سفید چشم دیگر طراحی شده‌ است.
  • بخش دایره‌ ای مرکزی که برای شباهت با عنبیه و مردمک چشم دیگر رنگ شده‌ است.
  • کاشت یک چشم مصنوعی (پروتز چشم) نسبتا مداوم بعد از اینکه چشم به علت جراحت یا بیماری از طریق جراحی برداشته می شود، پیشنهاد خواهد شد این ایمپلنت باعث عملکرد مطلوب پلک می شود.

روش های ساخت پروتز چشم و نحوه استفاده آن

برای ساخت پروتز چشم ابتدا با استفاده از آلژینات (نوعی جلبک دریایی) یا مواد پایه سیلیکونی (که در تماس با بدن ایجاد حساسیت نمی کند) از مناطق آسیب دیده قالب گیری می شود.

سپس طی مراحل مختلفی پروتز نهایی که عمدتا از جنس پلی متیل متا کریلات (PMMA) است، ساخته می شود طول عمر پروتز چشم، به طور متوسط 3 تا 4 سال است، اما باید سالی یکبار برای پولیش و پرداخت سطح پروت زچشم و از بین بردن خطوط و خراش های احتمالی به کلینیک مراجعه کرد. هم چنین به علت تغییرات خاص در حفره چشم، بیماری یا علل دیگر ممکن است پروتز چشم زودتر از 3 سال نیاز به تعویض داشته باشد.

پروتز چشم روی ایمپلنت درون چشمی قرار می گیرد ایمپلنت درون چشمی یک دستگاه گرد محکم مستقلی است که با جراحی و برای همیشه درون کاسه چشم قرار می گیرد. ایمپلنت درون چشم اکثر وقت ها با یک بافت زنده یا ماده بالشتی مصنوعی پیش از قرار گیری پوشانده می شود. فاصله میان جراحی تخلیه چشم و قرار دادن پروتز چشم بستگی به نظر پزشک معالج دارد. معمولا او‌لین پروتز چشم می بایست در بین 2 تا 4 هفته بعد از عمل تخلیه جراحی چشم در کاسه چشم قرار داده شود با به کار گیری از پروتز چشم، هم برای مسائل زیبایی و هم برای مسائل بهداشتی پیشنهاد می شود همین طور لازم به ذکر می باشد که حفره چشم در صورت خالی ماندن برای زمان طولانی کوچک می شود.

استفاده از پروتز چشم برای چه کسانی ضرورت دارد؟

وجود شرایط زیر در اشخاص منجر به ضرورت استفاده از پروتز چشم سفارشی یا چشم مصنوعی خواهد شد:

انوکلیشن: انوکلیشن مشتمل بر تخلیه کل چشم می باشد ایمپلنت در کپسول روزنه‌ها (غشاء فیبروزی پوشاننده صلبیه) قرار داده می شود تا جایگزین حجم از دست رفته بر اثر تخلیه چشم گردد.

چشم نابینا و دردناک: وضعیتی که در آن چشم هیچ تصویری از نور و روشنایی ندارد و نیز احساس درد می کند.

ملانوم چشم: نوعی سرطان ناشی از سلول‌ های ملانوسیت موجود در چشم می باشد.

رتینوپاتی دیابتی: رتینوپاتی دیابتی که علت مهم نابینایی در بزرگسالان ناشی از تغییر‌ و تحول در رگ‌ های خونی شبکیه می باشد.

تومورها: بخش اعظمی از سرطان‌ها می توانند بر ساختار های متعدد چشم تاثیر بگذارند در مواقعی که معالجه از بین بردن تومور ناموفق باشد معمولا نیاز به تخلیه چشم به روش انوکلیشن می باشد.

تروما یا آسیب ‌دیدگی: تروما که شایع‌ترین علت از دست دادن بینایی یک چشم می باشد در شکل‌ های مختلفی پیش‌ می آید مثلا آسیب ‌دیدگی‌ هایی که سبب تخلیه چشم می شوند عبارتند از:

پاره‌گی کره چشم، ترومای نافذ یا سوراخ‌ شدن‌ چشم، تروما بلانت یا غیرنافذ.

پاره‌گی چشم: جراحت کامل قطور در دیواره چشم بر اثر اجسام سخت یا آسیب با نیرویی ناشی از شی با لبه ضخیم می باشد.

ترومای نافذ چشم: ترومای نافذ چشم عبارتست از آسیبی به چشم که منجر به جراحت ورودی و یا جسم خارجی درون چشم می گردد.

سوراخ‌شدن چشم: آسیب‌دیدگی که سبب ایجاد زخم ورودی و خروجی در چشم می شود، از جمله یک شئ گلوله‌ای شکل که وارد مکانی می شود و از مکانی دیگر خارج‌ می شود.

کاتاراکت یا آب مروارید: وضعیتی که سبب تار‌ شدن عدسی چشم گردیده و قدرت بینایی شخص را کاهش‌ می دهد درست است که آب مروارید معمولا رابطه مستقیمی با پیری دارد البته ممکن‌ است بر اثر تروما نیز تشدید‌ گردد.

عفونت: بخش اعظمی از انواع عفونت‌ها می توانند سبب از دست دادن بینایی ‌شوند و جهت محافظت سایر اعضای بدن در برابر عفونت لازم است که چشم تخلیه گردد بیماری زونا، یوئیت چشمی، جراحت‌ زخم قرنیه و غیره از جمله عوارض تخلیه چشم می باشند.

خون ریزی زجاجیه: خون‌ ریزی در حفره زجاجیه در قسمت جلوی شبکیه چشم قادر است بر اثر بیماری و یا آسیب‌ دیدگی ایجاد شود.

اندوفتالمیت: یک عفونت باکتریایی داخل در چشم می باشد که اکثر اوقات در نتیجه آسیب‌ دیدگی چشم به وجود می آید.

هزینه ساخت پروتزهای چشمی چقدر است؟

این مرکز هزینه پروتز چشم مصنوعی را به طور مخصوص می‌سازد این پروتزها در حضور بیمار و با استفاده از یک عینک یا آکریلیک مخصوص ساخته می شود. مهم ترین مقصود این مرکز بدست آمدن بهترین نتیجه ها برای بیماران است.

برای خارج کردن چشم مصدوم دو شیوه جراحی وجود دارد نوع جراحی که بر روی چشم مریض شکل می گیرد بر تعیین پروتز چشم تاثیر گذار می باشد این دو شیوه جراحی از قرار زیر هستند:

عمل تخلیه چشم: در‌ این شیوه جراحی، بخش ژله‌ ای شکل چشم بیرون آورده می شود این عمل از روش ایجاد یک برش در جلوی چشم ایجاد می شود. ولی بافت‌های بخش‌ خارجی چشم و کاسه چشم تخلیه نمی شوند.

عمل هسته برداری: در‌این روش، کل چشم (مردمک دایره‌ای شکل چشم) برش داده می شود و چشم از کاسه تخلیه می شود.

پزشک معالج براساس موارد ذیل تصمیم می گیرد که کدام روش جراحی پروتز چشم را مورد استفاده قرار دهد:

  • نوع وضعیت چشمی که دارید
  • میزان جراحت وارد شده به چشم

توصیه های پزشکی در خصوص پروتز چشم

  • همیشه با دستان تمیز به پروتز های چشم خویش دست بزنید.
  • اطراف خود را چک کنید تا از این که پروتزها آسیب نمی‌بینند یا در صورت افتادن گم نمی شوند مطمئن گردید.
  • دستکاری بیش از حد پروتزها منجربه سوزش و درناژ مضاعف می‌گردد پروتز را فقط مطابق دستور چشم پزشک در آورید.
  • همیشه پلک‌های خود را ببندید و آن‌ها را به سمت بینی تمیز نمائید پاک کردن آنان در جهت بالا ممکن است سبب خارج شدن لبه پروتز شود.
  • چانه خود را به سمت شخصی که با وی صحبت می کنید ببرید. علاوه بر چشم‌ها، سرو شانه‌ های خود را تکان دهید تا ظاهر شما طبیعی‌ تر به نظر برسید.
  • پروتز های چشم را در دستمال نگه ندارید چون ممکن می باشد به صورت تصادفی از بین بروند.
  • پروتزهای چشم را با استفاده از حلال‌ها، مواد ضدعفونی‌ کننده دست یا الکل پاک نکنید چون این مواد شیمیایی ممکن می باشد سبب آسیب‌ دیدگی پروتز و سوکت شوند.
  • برای برداشتن پروتئین‌ های اضافی از روی پلک‌ها و مژه‌ها آن ها‌را با آب گرم و یک دستمال پاک نمایید.
آرتروز چیست

آرتروز چیست؟ علائم و روش های درمان آرتروز

آرتروز یک بیماری روماتیسمی همراه با التهاب یک یا چند منطقه از یک مفصل است. غضروف ها دارای بافت نرم و انعطاف پذیری هستند و از استخوان ها لطیف تر می باشند. زمانی که غضروف های محافظ در انتهای استخوان کاهش پیدا کنند باعث به وجود آمدن درد، اختلال و مشکلات بسیاری می شود و سالانه میلیون‌ها نفر در سراسر جهان به آن مبتلا می‌شوند. در این مقاله به طور کامل به بیماری آرتروز و علائم روماتیسم و روش های درمان آرتروز می پردازیم.

بیماری آرتروز (arthritis) چیست؟

آرتروز نوعی بیماری در ارتباط با درگیری‌های غضروف مفاصل و التهاب آن است که از نوع بیماری های شایع در سیستم اسکلتی عضلانی و بافت‌های اطراف مفصلی است که به تدریج و به مرور زمان غضروف مفصلی را درگیر می کند و باعث تخریب و ایجاد درد شدید به صورت دائمی و یا متغیر، ساییدگی، التهاب، ورم، و محدود شدن حرکات مفاصلی می شود. اگر چه آرتروز می تواند به تمام مفصل های بدن آسیب برساند، ولی در بیشتر مواقع نیز باعث فرسایش در ناحیه لگن زانو و دست ها و ستون مهره ها و فقرات خصوصا گردن و پایین کمر رخ می دهد که با گذر زمان بدتر می شود. معمولا روند این بیماری‌ به کندی پیش می‌رود و تشخیص آن تا قبل از درد و علائم مشهود دشوار است.

آرتروز شدید و حاد با دردهای روزمره و مزمن همراه است که حرکت، رفت و آمد را برای شخص در طول روز دشوار می سازد. در بیماری آرتروز، استخوان های شکننده و ضعیف تر می شوند به همین دلیل احتمال شکنندگی استخوان ها نیز افزایش می یابد. هر سال میلیون ها نفر از تمام نژاد ها در سنین متفاوت به این بیماری به صورت خفیف و یا شدت دار مبتلا می شوند. اما ابتلا به این بیماری با افزایش سن و افراد مسن و 65 سال در زنان، افراد مبتلا به پوکی استخوان، و افراد دارای که از ناتوانی جسمی شایع تر است. بیماری های شایع دیگری که در التهاب و فرسایش مفاصل دخالت دارند عبارتند از: فیبرومیالژیا، آرتروز روماتوئید و لوپوس و نقرس

معرفی 100 نوع بیماری آرتروز

بیماری آرتروز بیش از ۱۰۰ نوع مختلف است که هنوز دقیقا علت این بیماری به صورت دقیق واضح نیست و ممکن است افراد بر اساس شرایط زمینه ای، عوامل خطر ساز مثل عفونت، ویروس یا علل نامشخص به این بیماری مبتلا شوند.

که هر کدام از  این علائم درمان های خاص خود را دارند. در علم پزشکی آرتروز به هفت دسته اصلی تقسیم می شود که عبارتند از:

  • آرتروز التهابی مثل (آرتروز لگن – آرتروز دست – آرتروز زانو)
  • آرتروز عفونی (ورود باکتری‌ها، ویروس‌ها به مفصل که باعث التهاب مفصلی – حساسیت به لمس – تب و لرز – درد شدید)
  • آرتروز انقباضی یا مکانیکی (نتیجه شکستگی و صدمات قبالی ایجاد شده در مفاصل)
  • درد اسکلتی عضلانی بافت نرم (در اثر استفاده بیش از اندازه از قسمتی از بدن مثل دست، گردن)
  • درد‌های کمری (ناشی از دیسک کمر حالت نامناسب بدنی نازک شدن استخوان ها)
  • بیماری بافت همبند (شامل التهابات در بافت پوست، ماهیچه ها، ریه و کلیه)

دلیل بروز بیماری فرسایش مفصلی

علت دقیق بیماری آرتروز ناشناخته است همچنان که سال ها از عمر بیماری آرتروز می گذرد دلایل بسیار زیادی باعث بروز این بیماری می شوند. اما هنوز علت مشخصی برای بروز این بیماری پیش بینی نشده است و محققان همچنان در حال بررسی علل مشخص برای این بیماری می باشند. از طرفی در طی تحقیقات و پژوهش های به دست آمده عواملی از جمله ژنتیک و سبک زندگی تاثیر گذارترین علت بیماری آرتروز شناخته شده اند. با این حال ظهور این بیماری همچنان غیر قابل پیش بینی است. عواملی از جمله عفونت های مختلف، تضعیف و اختلالات در سیستم ایمنی بدن، عوامل افزایش وزن و چاقی، افزایش سن، آسیب های مفصلی، انتخاب شغل و عوامل مرتبط به محیط کار، اختلال در متابولیسم بدن، جنسیت، اختلال عملکرد سیستم ایمنی بدن، تغذیه نامناسب، عفونت‌ها، بی حرکت کردن طولانی مدت، در بروز بیماری آرتروز تاثیرگذار می باشند.

علائم و نشانه های ابتلا به آرتروز

از آنجا که آرتروز انواع بسیار زیادی دارد نشانه و علائم این بیماری نیز بسیار متفاوت است. بعضی از انواع آن ها با علائمی در بدن به صورت خفیف و یا شدت دار که با بی‌ثباتی مفصل، کاهش دامنه حرکتی و افزایش درد ظاهر شده و بعضی دیگر بدون هیچ علائمی می باشند که به وسیله عکس برداری از مفاصل مشخص می شود. نشانه های بیماری آرتروز عبارتند از :

  • خستگی مفرط
  •  تب
  •  درد و ورم در مفاصل
  •  التهاب، تورم و قرمزی
  •  خشکی و سفتی مفاصل
  •  اختلال در حرکت
  •  تحت تاثیر قرار دادن قلب، چشم ها، ریه ها، کلیه ها و پوست
  •  حس ترق تروق و ایجاد صدا
  •  حساسیت های استخوانی
  •  بزرگی استخوانی زانو
  •  ضعیف شدن ماهیچه‌ها
  •  شل شدن رباط‌ها
  •  پارگی غضروف

نحوه تشخیص استئوآرتریت چگونه است؟

برای تشخیص و شناسایی بیماری آرتروز هیچ روش واحدی وجود ندارد. در نتیجه برای شناسایی و تشخیص قطعی آرتروز از انجام نمونه آزمایشات و معاینه کمک می گیرند. در ابتدا با مراجعه به پزشک متخصص انجام معاینات اولیه و انجام سوالاتی نظیر سن، وزن سابقه بیماری و… توسط پزشک پرسیده می شود. در برخی موارد پزشک برای تشخیص دقیق تر آرتروز انجام آزمایشاتی را نظیر آزمایش خون، ادرار، سی تی اسکن، تصویربرداری با اشعه ایکس، ام آر آی، Arthrograph را تجویز می کند. انجام آزمایشات به تعیین نوع آرتروز و جلوگیری از بیماری های مشابه کمک میکند.

آرتروز را چگونه می توان درمان کرد؟

همانطور که می دانید هدف از درمان آرتروز جلوگیری از پیشرفت بیماری حل مشکلات حرکتی، بالا بردن مقاومت مفصل و کم تر شدن درد می باشد. گزینه ها و روش های درمانی جراحی و غیر جراحی بسیاری برای معالجه آرتروز وجود دارد. از جمله داروها (مثل مسکن های خوراکی، موضعی (ماساژ درمانی، لیزر درمانی، ورزش های فیزیکی و طبی مانند فیزیوتراپی، درمان های خانگی، کیسه های آب گرم و سرد، استفاده از حفاظت کننده ها، از مفاصل جز روش های غیر جراحی محسوب می شوند. در صورتی که بیماری با بروز علائم شدیدی از جمله انواع التهاب و اصطکاک مواجه شود و روند بیماری پیشرفت چشم گیری داشته باشد ممکن است روش های جراحی شامل ترمیم مفصل، جایگزینی مفصل و یا فیوژن خشک‌ کردن مفصل تجویز شود.

روش های غیر جراحی و طبیعی برای درمان عبارتند از:

  • انجام حرکات و تمرین های منظم و طبی باعث بهبود در حرکات مفصلی شده و به پیشگیری و رشد این بیماری کمک شایعی می کند.
  • اصلاح انحرافات در کمر یا کف پا و قرار دادن بدن در شرایط مناسب
  • اجتناب حمل و بلند کردن بار و وسایل سنگین
  • استفاده از داروها شامل (مسکن‌ – ضد روماتیسمی – کورتیکواستروئیدها – ضدالتهاب)
  • کاهش وزن (در نظر گرفتن رژیم غذایی)
  • استفاده از روش درمان گیاهی (مثل طب سوزنی)
  • استفاده از وسایل کمکی و طبی (استفاده از کفی‌های طبی، عصا و…)
  • آب درمانی

راه های پیشگیری از فرسایش مفاصل

همان طور که گفته شد بیماری آرتروز از تنوع بالایی برخوردار است. هر چند پیشگیری از این بیماری امکان پذیر نیست اما با رعایت نکاتی می توان در روند ادامه این بیماری و یا مبتلا شدن آن را کم کرد. عواملی از جمله تغییر در ویژگی های فردی، تغییر در سبک زندگی و عادات روزانه و شرایط زندگی در پیشگیری از آرتروز و افزایش خطر ابتلا می تواند مفید باشد. در ادامه به بیان برخی از راه های پیشگیری از انواع آرتروز میپردازیم.

  • تغذیه مناسب: رژیم غذایی سالم (مصرف فراوان سبزیجات و میوه و اجتناب از الکل، قند، مصرف غذاهای چرب و پر کالری و غذاهای غنی از ویتامین های C و E)
  • وزن مناسب: وزن خود را در متعادل ترین حالت حفظ کنید زیرا افزایش وزن نقش مهمی در این بیماری دارد.
  • تغییر در عادات روزانه و شیوه زندگی (ترک سیگار و عادات سالم)
  • انجام حرکات ورزشی مناسب و سبک مثل پیاده روی و انجام حرکت های کششی
  • خوابیدن درجای مناسب و اجتناب از خوابیدن بر روی زمین
  • پرهیز از نشستن طولانی در ماشین مثلا در ترافیک های شهری و مسافرت
  • استفاده از وسایل استاندارد در محیط کار
  • دوری از جابه جایی و بلند کردن اجسام سنگی
  • خواب کافی (استراحت دادن به ماهیچه‌ها می‌تواند تورم و التهاب را کاهش دهد)

در حال حاضر جلوگیری از روند بیماری آرتروز مزمن غیر ممکن است و معالجه قطعی ندارد. اما با رعایت نکاتی که گفته شد از قبیل انجام برخی درمان‌ها و رعایت نکاتی مثل:

  • استفاده از تجهیزات مناسب
  • خودداری از انجام کارهای سنگین و غیرضروری
  • تقویت دستگاه ایمنی
  • گرم نگه داشتن مفاصل
  • روش‌های محتاطانه
  • رعایت اصول صحیح بدنی
  • استفاده کمتر از سطوح شیب‌دار

تا حدی می توان به طور قابل توجهی خطر ابتلا به آرتروز را کاهش دهد. هم چنین علاوه بر رعایت این نکات با تشخیص زود هنگام و مراجعه به پزشک می توان این بیماری را کنترل و مدیریت کرد تا از میزان پیشرفت و درد ناشی، آسیب های بافتی و ورم مفاصل جلوگیری کرد. نشانه های اولیه بیماری مثل سفتی و خشکی مفاصل را نادیده نگیرید و مراجعه به پزشک متخصص و تشخیص زود هنگام دوره درمان را آغاز کرده و تا از آسیب های جدی تر به دیگر نقاط بدن پیشگیری کرده و کیفیت زندگی خود را بهبود ببخشید.